Presentaties

Persoonlijkheidsstoornissen

Persoonlijkheidsstoornissen anno 2021
Dr. Theo Ingenhoven

Herziening van de MDR
Ellen Willemsen

 

De afgelopen tijd is hard gewerkt aan een herziene versie van de Multidisciplinaire Richtlijn Persoonlijkheidsstoornissen (MDR) uit 2008. Belangrijke wensen voor de herziening waren uitbreiding van de richtlijn naar jongeren en ouderen in het kader van de levensloop,  het beter integreren van het patiënt- en naastenperspectief, en aandacht voor de antisociale persoonlijkheidsstoornis en persoonlijkheidsstoornissen in de forensische zorg. In deze presentatie komen de belangrijkste veranderingen en uitbreidingen ten opzichte van de vorige MDR Persoonlijkheidsstoornissen aan bod.

Diagnostiek en classificatie: klinische stappen in de nieuwe hybride wereld
Dr. Han Berghuis

 

Sinds de DSM-5 kent het klinische veld zowel een categoriale model (deel II) als een alternatief, hybride model (deel III) voor diagnostiek en classificatie van persoonlijkheidsstoornissen. In de presentatie zal worden stilgestaan bij de wetenschappelijke achtergrond van deze ontwikkeling en bij de consequenties daarvan voor de clinicus in de dagelijkse praktijk. Ook wordt de relatie gelegd met andere, niet DSM georiënteerde, modellen van persoonlijkheidspathologie. Een stappenplan van diagnostiek en classificatie van persoonlijkheidsstoornissen met bijbehorende meetinstrumenten wordt gepresenteerd.

Psychotherapeutische interventies
Prof. dr. Joost Hutsebaut

 

In 2021 verschijnen de nieuwe multidisciplinaire richtlijnen voor de diagnostiek en behandeling van persoonlijkheidsstoornissen met daarin ook een update van de evidentie en richtlijnen voor psychotherapeutische interventies. In deze bijdrage wordt een overzicht gegeven van de nieuwe evidentie en van de verschillende meta-analyses die als basis werden gebruikt voor het formuleren van de nieuwste aanbevelingen. Verder wordt op basis van die evidentie de rationale voor de nieuwe aanbevelingen opgebouwd en zullen de aanbevelingen zelf worden gepresenteerd. 

Farmacotherapie
Dr. Theo Ingenhoven

 

Psychiatrisch management en farmacotherapie kunnen een belangrijke ondersteuning bieden in het behandelplan bij patiënten met een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Voorkomen moet echter worden dat ongegrond of ongelimiteerd psychofarmacagebruik juist leidt tot verdere ontregeling of onnodige bijwerkingen.  Wetenschappelijk onderzoek, bij de borderline-persoonlijkheidsstoornis, geeft zicht op de effecten van antipsychotica, antidepressiva en stemmingsstabilisatoren bij cognitief-perceptuele symptomen, impulsieve gedragsontregeling of affectieve disregulatie. Dit resulteert in behandelalgoritmen die ook bij andere persoonlijkheidsstoornissen richting geven aan het behandelbeleid.

Co-morbiditeit: niet altijd even relevant?
Dr. Rien Van

 

Bij meer dan de helft van de mensen met een depressie kan tevens een persoonlijkheidsstoornis (PSt) worden vastgesteld. Omgekeerd maakt meer dan 90% van de mensen met een PSt in hun leven minimaal eenmaal een depressie door, waarmee het een evidente kwetsbaarheid is voor depressie. Voorst blijken depressie en PSt wederzijds een negatieve voorspellers voor behandelsucces,  lange termijn beloop en risico op recidive van de afzonderlijke twee aandoeningen.

Er zou dus alle reden kunnen zijn het als twee onderling sterk verweven vormen van psychopathologie te beschouwen. De wetenschappelijke evidentie berust echter vrijwel geheel op het (scherp) onderscheiden van depressie en PSt en de zorg is in de praktijk ook zo georganiseerd. Door deze stand van zaken worden ook in de nieuwe richtlijnen depressie en PSt noodzakelijkerwijs als co-morbiditeiten benaderd.

Op een conceptueel niveau wordt daarentegen al langer gepleit voor een meer integratie. Het meest is dat uitgewerkt in richtingen die een ontwikkelingsperspectief als uitgangspunt hebben, zoals de  psychodynamische en de schemagerichte methodieken.  In deze presentatie zal de meerwaarde die deze integratieve benaderingen hebben nader worden uitgewerkt , mede aan de hand van resultaten van enkele recente studies.

Herstel: klinisch, functioneel en zeker ook maatschappelijk
Erwin van Meekeren

 

Functioneren – ‘meedoen’ in het dagelijkse leven – blijft vaak achter, zelfs na een succesvolle behandeling (klinisch herstel). Daarom is het van belang om vanaf de start van diagnostiek en behandeling ook in kaart te brengen wat de mogelijkheden en beperkingen zijn in het kader van persoonlijk, functioneel en maatschappelijk herstel. Besproken wordt wat er bekend is tav wetenschappelijke evidentie en hoe herstel en rehabilitatie er in de praktijk uit kan zien.

Aandacht voor vroege signalen en interventie voor jongeren en hun naasten
Dr. Christel Hessels

 

De afgelopen twee decennia heeft het onderzoek naar Borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) in het algemeen en bij adolescenten in het bijzonder een vlucht genomen. Op basis van dit onderzoek wordt BPS steeds meer gezien als ‘life span developmental disorder’, waarmee onderzoek zich richt op vroege factoren en de mechanismen die door de ontwikkeling heen een rol hebben in de ontwikkeling van BPS. Deze ontwikkeling geeft een kader om naar verbetering en innovatie op het gebied van de diagnostiek en de behandeling te kijken, zowel bij adolescenten bij wie reeds sprake is van een volledig ontwikkelde persoonlijkheidsstoornis, als bij hen van wie er sprake is van een zich ontwikkelende persoonlijkheidsstoornis. In deze lezing zal worden ingegaan op de ontwikkelingsfactoren die een rol spelen bij BPS en wat dit betekent voor vroege detectie en interventie bij BPS.

Persoonlijkheidsstoornissen op latere leeftijd
Prof. dr. Bas van Alphen

 

Persoonlijkheidsstoornissen bij 65-plussers is sterk in ontwikkeling op het gebied van patiëntenzorg, onderwijs en wetenschappelijk onderzoek. Ook in de herziene multidisciplinaire Persoonlijkheidsstoornissen is aandacht besteed aan ouderen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat ouderen evenveel profiteren van psychotherapie vergeleken met jongere volwassenen maar dat op onderdelen de behandeling aangepast dient te worden op de leef- en belevingswereld van ouderen. Onderzoek naar mediatietherapie gericht op persoonlijkheidsstoornissen krijgt steeds meer aandacht en farmacotherapie, polyfarmacie en klinische stadiering staan op de wetenschappelijke agenda. Na afloop hebben de deelnemers kennis over de het beloop en de specifieke manifestatie van ouderen met persoonlijkheidsstoornissen, de laatste wetenschappelijke stand en praktische ‘tools’ ten aanzien van de diagnostiek, (indicatiestelling van) behandeling en bejegening van ouderen met persoonlijkheidsstoornissen.

In een forensisch kader
Dr. Sabine Roza

 

In deze presentatie wordt ingegaan op de wetenschappelijke bevindingen over persoonlijkheidsstoornissen in het forensisch werkveld. De meest recente meta-analyses over psychotherapeutische en farmacotherapeutische (on)mogelijkheden in de behandeling van de antisociale persoonlijkheidsstoornissen worden besproken. Ook belicht de spreker de screening, (vroeg)diagnostiek en behandelingen van andere persoonlijkheidsstoornissen bij patiënten in de forensische zorg (waaronder tbs, maar ook overige forensische zorg). Daarbij komt ook comorbiditeit van ontwikkelingsstoornissen, psychotische stoornissen en verslaving aan de orde.

Handvatten voor de praktijk van morgen
Dr. Theo Ingenhoven

Deze nascholing is een opname van het Symposium Persoonlijkheidsstoornissen, dat op 23 november 2021 heeft plaatsgevonden. Deelname aan de nascholing is geaccrediteerd en de presentaties kunnen online gevolgd worden.  

Blijf op de hoogte!

Meld u aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze bijeenkomsten

Copyright © Lemion – Privacyverklaring